Το Συμβούλιο
Το Συμβούλιο είναι ενιαίο, αλλά για λόγους οργάνωσης των εργασιών του συνέρχεται – ανάλογα με τα εξεταζόμενα θέματα – με διάφορες συνθέσεις, στις οποίες συμμετέχουν οι εκάστοτε αρμόδιοι υπουργοί των κρατών μελών και Ευρωπαίοι Επίτροποι. Κατά τη δεκαετία του '90 υπήρχαν 22 συνθέσεις, που μειώθηκαν σε 16 τον Ιούνιο του 2000 και εν συνεχεία σε 9 τον Ιούνιο του 2002. Από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισσαβώνας την 1η Δεκεμβρίου 2009, υπάρχουν δέκα συνθέσεις. Το Συμβούλιο παραμένει πάντως ενιαίο, κατά την έννοια ότι, ανεξάρτητα από τη σύνθεση του Συμβουλίου που εκδίδει μια απόφαση, πρόκειται για απόφαση «του Συμβουλίου», χωρίς μνεία της σύνθεσής του. Το Συμβούλιο εδρεύει στις Βρυξέλλες, όπου συνέρχεται αρκετές φορές το μήνα (κατά τους μήνες Απρίλιο, Ιούνιο και Οκτώβριο οι συνεδριάσεις διεξάγονται στο Λουξεμβούργο).
Οι αποφάσεις του Συμβουλίου προετοιμάζονται από μια δομή ομάδων εργασίας και επιτροπών (άνω των 150) οι οποίες συγκροτούνται από αντιπροσώπους των κρατών μελών. Οι εν λόγω ομάδες και επιτροπές ρυθμίζουν τα τεχνικά ζητήματα και διαβιβάζουν το φάκελο στην Επιτροπή των Μόνιμων Αντιπροσώπων (ΕΜΑ), η οποία συγκροτείται από τους πρέσβεις των κρατών μελών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ΕΜΑ μεριμνά για τη συνοχή των εργασιών και ρυθμίζει τα τεχνικοπολιτικά ζητήματα πριν διαβιβάσει το φάκελο στο Συμβούλιο.
Το Συμβούλιο αποφασίζει με ψηφοφορία στην οποία συμμετέχουν οι υπουργοί των κρατών μελών. Υπάρχουν τρεις τρόποι διεξαγωγής της ψηφοφορίας, ανάλογα με το τι προβλέπει η Συνθήκη για τα σχετικά θέματα : απλή πλειοψηφία (για τις διαδικαστικές αποφάσεις), ειδική πλειοψηφία (ένα σύστημα στάθμισης των ψήφων σε συνάρτηση με τον πληθυσμό των κρατών μελών, εφαρμοζόμενο σε μεγάλο αριθμό αποφάσεων στους τομείς που συνδέονται με την εσωτερική αγορά καθώς και στον οικονομικό και τον εμπορικό τομέα) ή ομοφωνία (για τους τομείς της εξωτερικής πολιτικής, της άμυνας, της δικαστικής και αστυνομικής συνεργασίας και της φορολογίας).
Στις περισσότερες περιπτώσεις το Συμβούλιο αποφασίζει προτάσει της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και με τη σύμπραξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, είτε με διαδικασία διαβούλευσης (λ.χ. στους τομείς της γεωργίας, της δικαστικής και αστυνομικής συνεργασίας και της φορολογίας) είτε με συναπόφαση (λ.χ. στους τομείς που συνδέονται με την εσωτερική αγορά).