Σένγκεν
Η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων εντός της ζώνης Σένγκεν είναι ένα από τα πιο σημαντικά και απτά επιτεύγματα της διαδικασίας ενοποίησης της ΕΕ. Διασφαλίζεται και διατηρείται χάρη σε δύο βασικούς ακρογωνιαίους λίθους: την αλληλεγγύη (καταμερισμός των ευθυνών που επιβαρύνουν ιδιαίτερα τις χώρες κατά μήκος των εξωτερικών συνόρων της ζώνης Σένγκεν) και την αμοιβαία εμπιστοσύνη (εμπιστοσύνη από ένα κράτος μέλος στους ελέγχους που διεξάγονται από τα άλλα κράτη μέλη).
Η Συμφωνία Σένγκεν υπογράφηκε το 1985. Σήμερα, η οικογένεια Σένγκεν απαρτίζεται από 28 χώρες, ενώ και άλλες χώρες είναι ήδη έτοιμες να προσχωρήσουν πλήρως σε αυτήν. Στο Συμβούλιο υπάρχει ειδική Ομάδα για την εξέταση των θεμάτων Σένγκεν, η οποία συνεδριάζει σε τέσσερις διαφορετικές συνθέσεις: Αξιολόγηση Σένγκεν, Κεκτημένο Σένγκεν, SIS/SIRENE και Τεχνολογίες SIS (Ομάδα SIS-TECH).
■ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕΝΓΚΕΝ
Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι χώρες που επιθυμούν να συμμετέχουν στη ζώνη ελεύθερης κυκλοφορίας Σένγκεν και οι χώρες που είναι ήδη μέλη του Σένγκεν εφαρμόζουν ορθώς το «κεκτημένο Σένγκεν», το 1998 συστάθηκε η «Μόνιμη Επιτροπή Αξιολόγησης και Εφαρμογής του Σένγκεν», η οποία και ενσωματώθηκε στο πλαίσιο της ΕΕ το 1999 με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ. Έκτοτε πραγματοποιούνται τακτικές επισκέψεις αξιολόγησης από επιτροπές αξιολόγησης αποτελούμενες από εμπειρογνώμονες των κρατών μελών του Σένγκεν συνοδευόμενους από εκπρόσωπο της Επιτροπής και εκπρόσωπο της ΓΓΣ, προκειμένου να διαπιστωθεί αν το κεκτημένο εφαρμόζεται ορθώς στους ακόλουθους τομείς:
- συνοριακοί έλεγχοι (σε εναέρια, θαλάσσια και χερσαία σύνορα)
- διασυνοριακή αστυνομική συνεργασία
- προστασία δεδομένων
- λειτουργία του συστήματος SIS-SIRENE
- έκδοση θεωρήσεων (προξενεία)
Εκτός από τον εντοπισμό προβλημάτων και ελλείψεων, οι ομάδες των εμπειρογνωμόνων υποβάλλουν βελτιωτικές συστάσεις και προτάσεις με σκοπό τη βελτιστοποίηση της εφαρμογής του κεκτημένου Σένγκεν και της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και τον εντοπισμό, ει δυνατόν, βέλτιστων πρακτικών όσον αφορά τον τρόπο εφαρμογής του κεκτημένου.
Όλα αυτά περιλαμβάνονται σε εκθέσεις αξιολόγησης, οι οποίες ύστερα συζητούνται και εγκρίνονται από την Ομάδα «Θέματα Σένγκεν - Αξιολόγηση Σένγκεν».
"Προστασία της Ευρώπης
χωρίς εσωτερικά σύνορα"
■ SIRENE
Η λέξη SIRENE σχηματίζεται από τα αρχικά των λέξεων Supplementary Information Request at the National Entry (αίτηση συμπληρωματικών πληροφοριών για εθνικές καταχωρήσεις) και δηλώνει το κύριο έργο των «Γραφείων SIRENE» που έχουν συσταθεί σε όλα τα κράτη Σένγκεν, δηλαδή την ανταλλαγή μεταξύ των κρατών πρόσθετων ή συμπληρωματικών πληροφοριών σχετικά με καταχωρήσεις.
Τα Γραφεία SIRENE είναι υπηρεσίες εθνικού συντονισμού στα συμμετέχοντα κράτη οι οποίες παρέχουν συμπληρωματικές πληροφορίες για τις καταχωρήσεις και συντονίζουν μέτρα σε σχέση με τις καταχωρήσεις του Συστήματος Πληροφοριών Σένγκεν (SIS). Εξασφαλίζουν επίσης την ανάληψη της ενδεδειγμένης ενέργειας σε περίπτωση σύλληψης καταζητούμενων προσώπων, νέας απόπειρας εισόδου στο χώρο Σένγκεν προσώπων που δεν τους έχει επιτραπεί η είσοδος, ανεύρεσης εξαφανισθέντων προσώπων, κατάσχεσης κλαπέντων οχημάτων ή εγγράφων ταυτότητας, κλπ..
Τα γραφεία SIRENE ανταλλάσσουν επίσης δεδομένα τα οποία είναι σημαντικά για την αστυνομική και δικαστική συνεργασία, διενεργούν αναζητήσεις στη βάση δεδομένων, συντονίζουν διασυνοριακές επιχειρήσεις, κλπ.
■ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΕΝΓΚΕΝ - SIS
Το SIS είναι κοινή βάση δεδομένων για πρόσωπα και αντικείμενα. Το SIS χρησιμοποιείται από τη αστυνομία, τις συνοριακές και μεταναστευτικές αρχές και τις αρχές επιβολής του νόμου των συμμετεχόντων κρατών. Η πρόσβαση σε αυτό είναι δυνατή (με την επιφύλαξη αυστηρών κανόνων προστασίας) στα σύνορα, εντός της εθνικής επικράτειας και στο εξωτερικό, στα προξενεία.
Την 1η Ιανουαρίου 2013, το SIS περιείχε πάνω από 46 εκατομμύρια καταχωρήσεις σχετικά με πρόσωπα (περίπου 1 εκατομμύριο) και απολεσθέντα ή κλεμμένα αντικείμενα (περίπου 45 εκατομμύρια) προκειμένου να κατασχεθούν ή να χρησιμοποιηθούν ως αποδεικτικά στοιχεία σε ποινική διαδικασία.
Στις 9 Απριλίου 2013, τέθηκε σε λειτουργία ένα Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν δεύτερης γενιάς (SIS II) το οποίο παρέχει πρόσθετες και βελτιωμένες λειτουργικές δυνατότητες.
Οι πληροφορίες οργανώνονται ως καταχωρήσεις· μια καταχώρηση είναι ένα σύνολο στοιχείων που επιτρέπει στις αρχές να εντοπίζουν πρόσωπα ή αντικείμενα, προκειμένου να αναλαμβάνουν κατάλληλη δράση. Το σύστημα χρησιμοποιείται από αστυνομικούς, συνοριοφύλακες, τελωνειακούς υπαλλήλους καθώς και αρχές έκδοσης θεωρήσεων και αρχές επιβολής του νόμου σε όλο τον χώρο Σένγκεν.
Στο SIS II είναι δυνατή η καταχώρηση αντιγράφου ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης και η διασύνδεση μεταξύ καταχωρήσεων. Είναι επίσης δυνατή η αποθήκευση αντικειμένων ευρύτερου φάσματος μεταξύ των οποίων σκάφη, αεροσκάφη, πιστωτικές κάρτες και βιομηχανικός εξοπλισμός.
SIS II περιέχει επίσης φωτογραφίες και δακτυλικά αποτυπώματα. Καταρχήν αυτά χρησιμοποιούνται μόνο για την επιβεβαίωση της ταυτότητας προσώπου· αν και όταν καταστεί τεχνολογικά εφικτή, τότε θα είναι δυνατή και η αναζήτηση της ταυτότητας προσώπου βάσει αποτυπωμάτων.
Το SIS II [1] λειτουργεί σε 24 κράτη μέλη της ΕΕ, καθώς και στις τέσσερις χώρες εκτός ΕΕ οι οποίες είναι συνδεδεμένες με τη συνεργασία Σένγκεν: Νορβηγία, Ισλανδία, Ελβετία και Λιχτενστάιν.
[1] Σχετική νομοθεσία για το SIS II: Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1986/2006, κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1987/2006, απόφαση 2007/533/ΔΕΥ, απόφαση 2013/115/EΕ, απόφαση 2013/157/EΕ και απόφαση 2013/158/EΕ.