Δικαιώματα των πολιτών

Προαγωγή των δικαιωμάτων των πολιτών : μια Ευρώπη των δικαιωμάτων

Από τη συνθήκη του Μαστρίχτ, η ευρωπαϊκή ιθαγένεια παρέχει πρόσθετα δικαιώματα στους πολίτες των κρατών μελών, μεταξύ των οποίων το δικαίωμα να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα, να ψηφίζουν και να κατέρχονται ως υποψήφιοι στις δημοτικές εκλογές και στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, να έχουν πρόσβαση στη διπλωματική προστασία ενός άλλου κράτους μέλους εκτός της ΕΕ, να καταθέτουν αναφορά στο Κοινοβούλιο και στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή. Στόχος του προγράμματος της Στοκχόλμης είναι να εμβαθύνει την ιθαγένεια αυτή:


■ Μια Ευρώπη που βασίζεται στα θεμελιώδη δικαιώματα

Η Ένωση θα προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτό θα ενισχύσει την υποχρέωση της Ένωσης να εξασφαλίζει την ενεργό προώθηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών σε όλους τους τομείς δραστηριότητάς της.


■ Η πλήρης άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας

Εφόσον πληρούνται όλες οι προαπαιτούμενες προϋποθέσεις για την εφαρμογή του κεκτημένου του Σένγκεν, η ΕΕ θα λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να καταργηθούν οι έλεγχοι στα εσωτερικά σύνορα των κρατών μελών που έχουν δηλώσει ότι είναι έτοιμα να προσχωρήσουν στον χώρο Σένγκεν. Το δίκτυο SIRENE διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαχείριση του χώρου Σένγκεν.

Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα παιδιά που πέφτουν θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης και κατάχρησης καθώς και σε παιδιά που είναι θύματα εμπορίας και στους ασυνόδευτους ανήλικους
Τα θύματα τρομοκρατίας χρήζουν επίσης ιδιαίτερης φροντίδας
Συμβιβασμός της αυξημένης ανταλλαγής δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και της ανάγκης να διαφυλαχθεί η προστασία της ιδιωτικής ζωής
Κάθε πολίτης της Ένωσης που ζει σε τρίτη χώρα στην οποία το κράτος του δεν αντιπροσωπεύεται έχει δικαίωμα προστασίας από μέρους των διπλωματικών αρχών κάθε άλλου κράτους μέλους

■ Συνύπαρξη σε ένα χώρο που σέβεται την πολυμορφία και προστατεύει τους πλέον ευάλωτους

Στο πλαίσιο της μεταναστευτικής πολιτικής της Ένωσης, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα παιδιά που πέφτουν θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης και κατάχρησης καθώς και σε παιδιά που είναι θύματα εμπορίας και στους ασυνόδευτους ανήλικους.  Η Ένωση και τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να καταβάλλουν από κοινού προσπάθειες για την πλήρη ένταξη των ευάλωτων ομάδων και ειδικότερα των Ρομ στην κοινωνία με την προώθηση της ενσωμάτωσής τους στο εκπαιδευτικό σύστημα και την αγορά εργασίας και την καταπολέμηση της βίας που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν. Τέλος, τα πλέον ευάλωτα άτομα που ευρίσκονται σε κράτος μέλος του οποίου δεν είναι υπήκοοι ή κάτοικοι, χρειάζονται ειδική στήριξη και νομική προστασία. Τα θύματα τρομοκρατίας χρήζουν επίσης ιδιαίτερης φροντίδας, (Βλέπε: Καταπολέμηση της τρομοκρατίας).


■ Ατομικά δικαιώματα κατά τις ποινικές διαδικασίες

Η προστασία των δικαιωμάτων των υπόπτων και των κατηγορουμένων σε ποινικές διαδικασίες αποτελεί θεμελιώδη αξία της Ένωσης, που έχει σημασία για τη διαφύλαξη της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών και της εμπιστοσύνης των πολιτών στην Ένωση. Στην προοπτική αυτή εγκρίθηκε ο οδικός χάρτης για την ενίσχυση των δικονομικών δικαιωμάτων των υπόπτων και των κατηγορουμένων σε ποινικές διαδικασίες.


■ Η προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών στην κοινωνία της πληροφορίας

Η Ένωση αντιμετωπίζει ένα δύσκολο έργο: να συμβιβάσει την αυξημένη ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την ανάγκη να διαφυλαχθεί η προστασία της ιδιωτικής ζωής. Η ΕΕ θα ενισχύσει τη συνολική στρατηγική για την προστασία των δεδομένων στο εσωτερικό της και στο πλαίσιο των σχέσεών της με τρίτες χώρες. Ως εκ τούτου, μια γενική οδηγία θα περιλαμβάνει ιδίως τα κύρια στοιχεία που πρέπει να περιέχονται στις συμφωνίες για την προστασία των δεδομένων με τρίτες χώρες για τους σκοπούς της επιβολής του νόμου, με βάση υψηλό επίπεδο προστασίας των δεδομένων.


■ Η συμμετοχή στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης

Η Πρωτοβουλία Πολιτών της Ένωσης που προβλέπεται στο άρθρο 11 της ΣΕΕ θα δημιουργήσει νέο μηχανισμό για συμμετοχή των πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, μελετάται η οργάνωση ημέρας κοινής ψηφοφορίας για τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.


■ Δικαίωμα προστασίας σε τρίτες χώρες

Κάθε πολίτης της Ένωσης που ζει σε τρίτη χώρα στην οποία το κράτος του δεν αντιπροσωπεύεται έχει δικαίωμα προστασίας από μέρους των διπλωματικών αρχών κάθε άλλου κράτους μέλους. Θα ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα για την επίτευξη του αναγκαίου συντονισμού και συνεργασίας για τη διευκόλυνση της προξενικής προστασίας.