Δικαστική συνεργασία
Διευκόλυνση της ζωής των πολιτών : μια Ευρώπη του δικαίου και της δικαιοσύνης
Η δημιουργία της Eurojust το 2002 σηματοδοτεί την επιτάχυνση της διαδικασίας δικαστικής συνεργασίας η οποία αποφασίστηκε κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 1999. Το ένταλμα σύλληψης, το οποίο δημιουργήθηκε το 2002 με οδηγία πλαίσιο του Συμβουλίου, αποτελεί σημαντική πρόοδο για τη δημιουργία ευρωπαϊκών μέσων αποτελεσματικής συνεργασίας. Το πρόγραμμα της Στοκχόλμης αποσκοπεί στην προαγωγή του κεκτημένου αυτού:
■ Συνέχιση της εφαρμογής της αμοιβαίας αναγνώρισης
Όσον αφορά τις ποινικές υποθέσεις, προβλέπεται η σύσταση ενός συνολικού μηχανισμού για την αντικατάσταση όλων των πράξεων συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων που θα καλύπτει όλα τα είδη αποδεικτικών στοιχείων και θα προβλέπει προθεσμίες όσον αφορά την εκτέλεση και θα περιορίζει τους λόγους άρνησης.
Η συνθήκη της Λισσαβώνας επιτρέπει εξάλλου τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής εισαγγελίας εκ της Eurojust
Θα επεκταθεί η αμοιβαία αναγνώριση
Στον τομέα της δικαστικής συνεργασίας, η απόφαση του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2008 για την ενίσχυση της Eurojust δίνει την ευκαιρία για περαιτέρω ανάπτυξη της Eurojust τα προσεχή έτη, περιλαμβανομένης της δυνατότητας κίνησης ποινικών ερευνών και επίλυσης συγκρούσεων δικαιοδοσίας. Η συνθήκη της Λισσαβώνας επιτρέπει εξάλλου τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής εισαγγελίας εκ της Eurojust.
Όσον αφορά τις αστικές υποθέσεις, η διαδικασία κατάργησης όλων των ενδιάμεσων μέτρων (της κήρυξης εκτελεστότητας) θα συνεχισθεί κατά την περίοδο που καλύπτεται από το Πρόγραμμα της Στοκχόλμης. Η διαδικασία αυτή θα συνοδευτεί από σειρά εγγυήσεων όπως εκείνες περί δικονομικού δικαίου, καθώς και, κατά περίπτωση, από κανόνες καθορισμού της νομοθεσίας που εφαρμόζεται σε σημαντικούς τομείς της ζωής των πολιτών, όπως παραδείγματος χάριν σε ζητήματα διαζυγίου. Εξάλλου, η αμοιβαία αναγνώριση θα επεκταθεί σε άλλους σημαντικούς τομείς όπως η κληρονομική διαδοχή και οι διαθήκες, οι περιουσιακές σχέσεις των συζύγων και οι περιουσιακές συνέπειες του χωρισμού ζευγαριών, λαμβανομένων υπόψη των νομικών συστημάτων των κρατών μελών.
■ Ενίσχυση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης
Η Ένωση στηρίζει τις προσπάθειες των κρατών μελών να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των δικαστικών τους συστημάτων προωθώντας τις ανταλλαγές βέλτιστων πρακτικών και την ανάπτυξη καινοτόμων σχεδίων σε θέματα εκσυγχρονισμού της δικαιοσύνης. Αυτό περιλαμβάνει ιδίως την κατάρτιση και την ανάπτυξη δικτύων ανώτερων υπαλλήλων και δικαστών.
■ Δημιουργία βάσης κοινών κανόνων
Στο πλαίσιο του ποινικού δικαίου, οι ιδιαίτερα σοβαρές παραβάσεις με διασυνοριακή διάσταση πρέπει να αποκτήσουν κοινούς ορισμούς και να υπόκεινται σε κοινά ελάχιστα επίπεδα ανώτατων ποινών. Προτεραιότητα δίνεται στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας, την εμπορία ανθρώπων, το λαθρεμπόριο ναρκωτικών, τη σεξουαλική εκμετάλλευση γυναικών και παιδιών και την παιδική πορνογραφία καθώς και το έγκλημα στον κυβερνοχώρο.
Στο πλαίσιο του αστικού δικαίου, η κατάργηση της κήρυξης της εκτελεστότητας θα συνοδεύεται από σειρά διασφαλίσεων, ειδικότερα όσον αφορά αποφάσεις που λαμβάνονται ερήμην. Μπορεί να συνίστανται σε δικονομικά μέτρα καθώς και σε κανόνες περί συγκρούσεως δικαίων (για παράδειγμα, δικαίωμα ακρόασης, επίδοση των δικογράφων, ή το δικαίωμα αμφισβήτησης απόφασης προς αναγνώριση).
■ Οι νέες τεχνολογίες στην υπηρεσία του πολίτη και της δικαιοσύνης
Η ευρωπαϊκή διαδικτυακή πύλη της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης θα αποτελέσει μοναδικό σημείο εισόδου
Η ευρωπαϊκή διαδικτυακή πύλη της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης θα αποτελέσει μοναδικό σημείο εισόδου που θα επιτρέπει στον πολίτη, καθώς και στους επαγγελματίες του νομικού κλάδου να έχουν πρόσβαση σε χρήσιμες πληροφορίες και σε ορισμένες σχετικές λειτουργίες. Θα παράσχει διευκολύνσεις στην πρόσβαση των πολιτών στη δικαιοσύνη και θα στηρίξει την οικονομική δραστηριότητα. Ενθαρρύνεται η χρήση της εικονοτηλεδιάσκεψης, για παράδειγμα, για να μην αναγκάζονται τα θύματα να μετακινούνται ανώφελα. Σύμφωνα με τους κανόνες για την προστασία των δεδομένων, ορισμένα εθνικά μητρώα θα διασυνδεθούν σταδιακά (π.χ.: τα μητρώα αφερεγγυότητας). Ορισμένες ευρωπαϊκές ή εθνικές διασυνοριακές διαδικασίες (π.χ.: η έκδοση ευρωπαϊκής διαταγής πληρωμής) θα μπορούν να εφαρμόζονται ηλεκτρονικά. Η διαχείριση του συστήματος ηλεκτρονικής δικαιοσύνης θα είναι αποκεντρωμένη, ενώ θα υπάρχει ένα επίπεδο συντονισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
■ Ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της Ένωσης
Στο πλαίσιο του αστικού δικαίου, χάριν της συμμετοχής της στη Διάσκεψη της Χάγης για το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση δραστηριοποιείται προκειμένου οι συμβάσεις να επικυρωθούν από το μεγαλύτερο δυνατό αριθμό κρατών. Στο πλαίσιο του ποινικού δικαίου, η Ένωση προωθεί ενεργά την ευρύτερη δυνατή προσχώρηση των χωρών εταίρων στις σημαντικότερες συμβάσεις και προσφέρει κάθε δυνατή συνδρομή στα άλλα κράτη για την ορθή εφαρμογή των πράξεων.
Τα θεσμικά όργανα της Ένωσης διασφαλίζουν τη συνεκτικότητα μεταξύ της ενωσιακής και της διεθνούς έννομης τάξης. Πρέπει να διασφαλιστεί ιδίως η μεγαλύτερη δυνατή συνέργια με τις εργασίες του Συμβουλίου της Ευρώπης.