09/09/2011
Στις 5 Σεπτεμβρίου, ο Συντονιστής Αντιτρομοκρατικής Δράσης της ΕΕ κ. Gilles de Kerchove προέβη σε ανασκόπηση των εξελίξεων που ακολούθησαν τις τρομοκρατικές επιθέσεις κατά των ΗΠΑ και υπέβαλε την έκθεσή του με τίτλο «10 χρόνια - 10 διδάγματα: Τι μπορεί να μας διδάξει για το μέλλον η 11η Σεπτεμβρίου». Κατά την άποψη του, μια νέα 11η Σεπτεμβρίου πιθανότατα δεν είναι πλέον δυνατή.
Η κατάσταση έχει σημαντικά μεταβληθεί έναντι του 2001. Το σχέδιο της Αλ Κάιντα απέτυχε, η κεντρική οργάνωση είναι αποδυναμωμένη λόγω οικονομικών δυσκολιών και του θανάτου ή της φυλάκισης του Οσάμα Μπιν Λάντεν και άλλων ηγετών της Αλ Κάιντα. Τούτο καταδείχθηκε ιδίως στις εξεγέρσεις της «Αραβικής Άνοιξης», όταν οι λαοί βγήκαν στους δρόμους με αίτημα την παραίτηση των αυταρχικών καθεστώτων και ζητώντας δημοκρατία, ελευθερία και σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, χωρίς καμία αναφορά στην ιδεολογία του ισλαμισμού.
Η απειλή έχει γίνει πολύ πιο διαφοροποιημένη, σύνθετη και εξελιγμένη μέσω της σχέσης «υπεργολαβίας» ομάδων συνδεδεμένων με την Αλ Κάιντα, πράγμα που προξενεί εντεινόμενη ανησυχία επειδή είναι πολύ πιο επικίνδυνες από τον πυρήνα της Αλ Κάιντα. Η Αλ Κάιντα στην Αραβική Χερσόνησο (AQAP) είναι η από τεχνικής πλευράς πιο εξελιγμένη και κατάφερε να εξυφάνει διάφορες σοβαρές επιθέσεις, άλλες είναι η Al Shabaab στη Σομαλία και η Αλ Κάιντα στο ισλαμικό Μαγκρέμπ, η οποία είναι ενεργός κυρίως στο Σαχέλ αλλά εξαπλώνεται στη Νιγηρία και δυνητικά στην υπόλοιπη Αφρική.
Μια άλλη απειλή προέρχεται από ευρωπαίους ή αλλοδαπούς που ζουν διακριτικά στην Ευρώπη και μεταβαίνουν στο εξωτερικό για εκπαίδευση και μάχη ή αυτόνομους τρομοκράτες που εξυφαίνουν επιθέσεις στη χώρα τους ή σε γειτονικές χώρες. Η επίθεση του Anders Breivik στη Όσλο φέτος το καλοκαίρι μας υπενθυμίζει ότι η τρομοκρατία δεν συνδέεται αποκλειστικά με το Ισλάμ· αποτελεί κίνδυνο που συνδέεται με όλα τα εξτρεμιστικά κινήματα.
Παρά την ανησυχητική κατάσταση, ο κ. Gilles de Kerchove επιβεβαιώνει ότι «σήμερα είμαστε ασφαλέστεροι από πριν», επειδή η απάντηση των κρατών μελών, της Ευρώπης και του υπόλοιπου κόσμου έχει βελτιωθεί σημαντικά. Για παράδειγμα, η Ευρωπόλ, η Ευρωπαϊκή Αστυνομική Υπηρεσία υποστήριξε τη νορβηγική αστυνομία για να διερευνηθεί κατά πόσον ο Breivik δέχθηκε βοήθεια στη διάπραξη των εγκλημάτων του.
«Είμαστε γενικά και σε εσωτερικό επίπεδο πολύ καλύτερα εξοπλισμένοι από ό,τι 10 χρόνια πριν. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα μπορέσουμε να αποφύγουμε όλες τις απόπειρες αλλά προσπαθούμε να είμαστε πιο αποδοτικοί στην πρόληψη, τη διερεύνηση και τη δίωξη της τρομοκρατίας και την ελαχιστοποίηση των συνεπειών των τρομοκρατικών επιθέσεων. Ενδέχεται να αντιμετωπίσουμε πιο καιροσκοπικές, μικρής κλίμακας επιθέσεις αντί μιας πιο εξελιγμένης επίθεσης», δήλωσε ο Συντονιστής Αντιτρομοκρατικής Δράσης της ΕΕ.
Χάρη στη συλλογή, την ανταλλαγή και ανάλυση δεδομένων, η ΕΕ και ο κόσμος έγιναν ανθεκτικότεροι στις επιθέσεις. Στα σύνορα η ασφάλεια είναι ενισχυμένη, οι αρχές συνεργάζονται με τους μεταφορείς και τους προμηθευτές. Ο έλεγχος των επιβατών - καθώς και η προστασία των προσωπικών δεδομένων - είναι καλά ρυθμισμένοι, ενώ ο έλεγχος φορτίου χρήζει περαιτέρω ενίσχυσης. Η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο αποτελεί άλλη μια πρόκληση· ο κ. Gilles de Kerchove εισηγείται την κατάρτιση κώδικα δεοντολογίας για την ενδεδειγμένη συμπεριφορά στον κυβερνοχώρο.
Επιμένει ότι η απάντησή μας στις απειλές ή επιθέσεις πρέπει να είναι δικαστική. Οι αυτουργοί πρέπει να οδηγούνται στη δικαιοσύνη για να αποδειχθεί ότι πρόκειται για κοινούς εγκληματίες και να στερηθούν την αίγλη των ηρώων και των μαχητών της ελευθερίας.
Είναι ακόμη σημαντικότερο σήμερα από πριν να εξετάσουμε τις συνθήκες που οδηγούν στην εξάπλωση της τρομοκρατίας και να εργαστούμε περισσότερο για τα ανθρώπινα δικαιώματα, το κράτος δικαίου, τη βελτίωση της διακυβέρνησης και της δημοκρατίας και την προσφορά στους λαούς, ιδίως στον αναπτυσσόμενο κόσμο, κοινωνικών και οικονομικών προοπτικών.
Στην Ευρώπη, οι προσπάθειες θα πρέπει να αφιερωθούν στην καταπολέμηση της ριζοσπαστικοποίησης και της στρατολόγησης τρομοκρατών. Στις 9 Σεπτεμβρίου η κα Cecilia Malmström, Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων, εγκαινίασε το δίκτυο για την ευαισθητοποίηση σχετικά με την ριζοσπαστικοποίηση. Πρόκειται για ένα δίκτυο που καλύπτει όλη την ΕΕ και απαρτίζεται από ειδικούς και τοπικούς φορείς που συμμετέχουν στην καταπολέμηση της βίαιης ριζοσπαστικοποίησης.
Για περισσότερες πληροφορίες:
Ενημέρωση από τον Gilles de Kerchove (en)
10 χρόνια - 10 διδάγματα (pdf) (en)
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντείνει τις προσπάθειες για την καταπολέμηση του βίαιου εξτρεμισμού