Ανάγκη βελτίωσης της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής της ασφάλειας
Για να ανταποκριθούμε στο μεταβαλλόμενο περιβάλλον ασφάλειας, χρειάζεται να γίνουμε περισσότερο δραστήριοι, μεταξύ μας, ανάμεσα στους γείτονές μας και ανά την υφήλιο, υπογραμμίζει ο Χαβιέρ Σολάνα ο οποίος έλαβε μέρος στην 45η Διάσκεψη για την Ασφάλεια του Μονάχου (4-6 Φεβρουαρίου), τη σημαντικότερη ευρωπαϊκή διάσκεψη για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας.
Κύριε Σολάνα, ποιο βασικό μήνυμα επιδώσατε εξ ονόματος της ΕΕ στην Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια;
Το μήνυμά μου ήταν ότι πρέπει να αντιμετωπίσομε τις κοινές απειλές από κοινού με τους στρατηγικούς εταίρους μας σε παγκόσμιο επίπεδο και ταυτόχρονα πρέπει να βελτιώσομε την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική της ασφάλειας. Χρειαζόμαστε καλές γειτονικές διασυνοριακές σχέσεις καθώς και καλές στρατηγικές εταιρικές σχέσεις με περιφερειακούς και παγκόσμιους παράγοντες.
Η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική της ασφάλειας μας έχει χρησιμεύσει πολύ αλλά δεν είναι τέλεια. Είχε ως βάση ένα όραμα που πρέπει να διατηρήσομε αλλά το οποίο δεν έχει ακόμη πραγματωθεί πλήρως, ένα όραμα συνεκτικής συνεργασίας μεταξύ ΗΠΑ, Ευρώπης και Ρωσίας, σε κάθε μία από τις δέσμες της ασφάλειας με τη χρήση βίας, της οικονομίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι διαρθρώσεις της ασφαλείας, ενισχυόμενες από ένα πολύπλοκο κράμα κανόνων και θεσμών, μας είναι εξαιρετικά πολύτιμες. Μας παρέχουν απαράμιλλα αποτελέσματα όσον αφορά την ειρήνη και την ασφάλεια. Αλλά δεν είναι τέλειες.
Πέρυσι το καλοκαίρι μία «παγωμένη σύγκρουση» φούντωσε καταλήγοντας σε πραγματικό πόλεμο μεταξύ δύο μελών του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ). Τα Βαλκάνια δεν έχουν σταθεροποιηθεί πλήρως. Η διαμάχη Ρωσίας-Ουκρανίας για το φυσικό αέριο τόνισε τα προβλήματα ενεργειακής ασφάλειας που αντιμετωπίζομε. Χρειάζεται να διατηρήσομε και να οικοδομήσομε πάνω στα κεκτημένα προκειμένου να εξασφαλίσομε ότι οι τρείς στυλοβάτες της ασφάλειάς μας - οι ΗΠΑ, η Ευρώπη και η Ρωσία - θα συνεργασθούν, μέσα σε κλίμα εμπιστοσύνης και καλής πίστης, για την ασφάλεια στην ήπειρό μας και παγκοσμίως. Η αρχή της νέας κυβέρνησης των ΗΠΑ προσφέρει νέες σχετικές ευκαιρίες.
Ποιοι νέοι κίνδυνοι για την παγκόσμια ασφάλεια αναφαίνονται τη στιγμή αυτή;
Οι απειλές και προκλήσεις εναντίον της ασφάλειάς μας που είχαν εντοπισθεί στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας όταν καταρτίσθηκε για πρώτη φορά το 2003 παραμένουν οι ίδιες. Ωστόσο, μερικές από αυτές έχουν καταστεί σημαντικότερες και όλες έχουν γίνει περισσότερο πολύπλοκες. Ο κίνδυνος διάδοσης των όπλων μαζικής καταστροφής έχει αυξηθεί. Η τρομοκρατία και το οργανωμένο έγκλημα εξακολουθούν να μας απειλούν μολονότι έχομε προοδεύσει στην αντιμετώπισή τους κατά την τελευταία πενταετία. Η πειρατεία έχει εμφανισθεί ως νέα διάσταση του οργανωμένου εγκλήματος. Η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο αποτελεί σοβαρό θέμα. Οι ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια έχουν αυξηθεί και οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής για την ασφάλεια έχουν καταστεί πιεστικότερες.
Επισήμανε η διάσκεψη τις ευκαιρίες για την παγκόσμια ασφάλεια που θα μπορούσε να προσφέρει η νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ;
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ κ. Biden δήλωσε κατά την διάσκεψη ότι η κυβέρνηση Οbama είναι αποφασισμένη να προσδώσει νέο τόνο στις σχέσεις της Ουάσιγκτον σε όλο τον κόσμο. Είπε ότι οι ΗΠΑ θα αναλάβουν δεσμεύσεις, θα ακούσουν και θα διαβουλευθούν. Αναφέρθηκε στην σημασία των διεθνών συμμαχιών και οργανισμών που θα μας βοηθήσουν όλους να προχωρήσομε όσον αφορά την συλλογική μας ασφάλεια, τα οικονομικά μας συμφέροντα και τις αξίες μας. Ο αντιπρόεδρος Biden είπε ότι η Αμερική θα ενεργήσει περισσότερο και ότι θα ζητήσει επίσης περισσότερα από τους εταίρους της. Χαιρετίζομε αυτή τη νέα προσέγγιση από την πλευρά των ΗΠΑ. Και για μας στην Ευρώπη είναι καλό νέο το ότι οι ΗΠΑ μας ζητούν περισσότερη βοήθεια. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι παγκόσμιος παράγων, με ρόλο στην παγκόσμια σκηνή τον οποίο είναι πρόθυμη να παίξει. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο σημαντικότερος στρατηγικός μας εταίρος και έχει ζωτική σημασία για μας να συνεργασθούμε για την αντιμετώπιση των προκλήσεων κατά της παγκόσμιας ασφάλειας, για την προώθηση της δημοκρατίας και της ανάπτυξης καθώς και για την προστασία του πλανήτη μας.
Με ποιόν τρόπο αξιολόγησαν τα τρίτα μέρη την Ευρωπαϊκή Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας;
Τόσο οι Ευρωπαίοι όσο και οι μη Ευρωπαίοι επιθυμούν η Ευρωπαϊκή Ένωση να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στην παγκόσμια σκηνή, ανάλογη με το μέγεθός της και τα ενδιαφέροντα και τις ευθύνες της όσον αφορά την περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια, με μια φωνή, μέσω της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας. Πρέπει να συνεχίσομε να προβάλλομε τις αξίες μας και να συμβάλλομε στην περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια με τις επιχειρήσεις διαχείρισης κρίσεων. Προκειμένου να αποφέρουν πλήρη αποτελέσματα οι δυνατότητές μας, χρειάζεται να είμαστε ακόμη περισσότερο ικανοί, περισσότερο συνεκτικοί και περισσότερο δραστήριοι. Προκειμένου να ανταποκριθούμε στο μεταβαλλόμενο περιβάλλον ασφάλειας, χρειάζεται να είμαστε περισσότερο δραστήριοι, μεταξύ μας, ανάμεσα στους γείτονές μας και ανά τον κόσμο.
(11 Φεβρουαρίου 2009)