Όταν οι Πολωνοί καλούνται να απαντήσουν ποιος, κατά τη γνώμη τους, είναι ο καταλληλότερος για να αντιμετωπίσει την τρέχουσα κρίση, επιλέγουν τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Τα επιτεύγματα της Πολωνίας αποτελούν πειστική απόδειξη της επιτυχίας του ευρωπαϊκού ιδεώδους, λέει ο Donald Tusk, πρωθυπουργός της Πολωνίας, σε αποκλειστική συνέντευξη στον ιστότοπό μας, τονίζοντας ότι η χώρα του επιθυμεί τώρα να μοιραστεί την εμπειρία και τις ιδέες της με την υπόλοιπη Ευρώπη. Η Πολωνία ασκεί την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2011.
Κύριε πρωθυπουργέ, στο πρόγραμμα της πρώτης πολωνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπογραμμίζεται ότι το κύριο μέλημα είναι να οδηγηθεί η ΕΕ στο μονοπάτι της οικονομικής μεγέθυνσης. Πώς μπορεί να επιτευχθεί κάτι τέτοιο δεδομένων των εντεινόμενων προκλήσεων και δυσκολιών που αντιμετωπίζει η Ένωση;
Η τρέχουσα κρίση είναι η σοβαρότερη μέχρι στιγμής πρόκληση για την περαιτέρω μεγέθυνση στην Ευρώπη. Η ΕΕ έχει ήδη δείξει ότι ξέρει πώς να αντιμετωπίσει μια οικονομική ύφεση. Από την εμπειρία του υπέρμετρου δημόσιου χρέους και του χαμηλού βαθμού της ευρωπαϊκής οικονομικής ανταγωνιστικότητας έχουμε αντλήσει ορισμένα διδάγματα. Έχουμε κάνει τα πρώτα βήματα προς τη διόρθωση παλαιών λαθών: θεσπίσαμε το Σύμφωνο για το Ευρώ+ και αποφασίσαμε επίσης να δημιουργήσουμε μέσα όπως ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας. Ωστόσο, αυτές οι βασικές μεταρρυθμίσεις δεν αποτελούν παρά το πρώτο βήμα. Αν και είναι απολύτως αναγκαίες, δεν αρκούν από μόνες τους. Πρέπει να προχωρήσουμε περαιτέρω και να ξεκινήσουμε κοινή συζήτηση σχετικά με τη βάση της ευρωπαϊκής οικονομικής μεγέθυνσης τις ερχόμενες δεκαετίες.
Έχουμε συγκεκριμένες ιδέες επ’ αυτού. Πιστεύουμε ότι η περαιτέρω ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς αποτελεί έναν τρόπο για την προώθηση βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης τις αμέσως επόμενες δεκαετίες. Παρόλο που η Πολωνία δεν είναι ακόμα μέλος της ευρωζώνης, αποτελεί ήδη παράδειγμα προς μίμηση αφού είναι μια από τις πρώτες χώρες στην Ευρώπη που περιέλαβαν στο σύνταγμά τους την υποχρέωση να διατηρείται το δημόσιο χρέος κάτω από το 60% του ΑΕγχΠ. Ήμασταν επίσης μια από τις πρώτες χώρες που ψήφισαν νόμο ο οποίος απαγορεύει την υπερβολική αύξηση του δημοσιονομικού ελλείμματος. Είμαστε περήφανοι που σήμερα διαθέτουμε μια από τις πλέον δυναμικές οικονομίες στην Ευρώπη – το πρώτο τρίμηνο του 2011 το ΑΕγχΠ μας αυξήθηκε κατά 4,4%, ένα από τα καλύτερα ποσοστά στην ΕΕ συνολικά.
Με ποια επιχειρήματα υποστηρίζετε την ιδέα της τόνωσης της οικονομικής μεγέθυνσης μέσω της περαιτέρω ανάπτυξης της εσωτερικής αγοράς και της χρησιμοποίησης του προϋπολογισμού της ΕΕ ώστε η Ευρώπη να καταστεί ανταγωνιστικότερη;
Παρόλο που η εσωτερική αγορά υφίσταται εδώ και 20 χρόνια, εξαιρετικά μεγάλο μέρος των δυνατοτήτων της παραμένει αναξιοποίητο. Κατά τη γνώμη μας, η εξάλειψη των φραγμών που εξακολουθούν να υπάρχουν (για παράδειγμα στην αγορά του ηλεκτρονικού εμπορίου) θα μπορούσε να επιταχύνει την αύξηση του ΑΕγχΠ της ΕΕ μέχρι και κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες τον χρόνο. Μόνο όταν η εσωτερική αγορά γίνει μια πραγματικά ενιαία αγορά θα καταφέρουν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να δρέψουν τα πλήρη οφέλη των ευκαιριών που τους παρέχει η πρόσβαση σε μισό δισεκατομμύριο καταναλωτές.
Πρέπει να διαλύσουμε τους φόβους απέναντι στη βαθύτερη οικονομική ολοκλήρωση δεδομένου ότι η ολοκλήρωση αυτή είναι η μόνη μας ευκαιρία να εξασφαλίσουμε μια μόνιμη διέξοδο από την κρίση και να ξορκίσουμε το φάντασμα της επιστροφής της. Ας πούμε τα πράγματα με το όνομά τους: οι εξαγωγικές επιτυχίες της γερμανικής ή της ολλανδικής οικονομίας δεν θα ήταν δυνατές δίχως την τεράστια ευρωπαϊκή αγορά. Η Πολωνία, ως η μόνη χώρα της ΕΕ που δεν έχει βυθιστεί στην ύφεση, δεν θα είχε σταθεί τόσο τυχερή αν δεν υπήρχε η αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή η εσωτερική αγορά αποτελεί το ισχυρότερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημά μας και η θέση της Ευρώπης παγκοσμίως εξαρτάται από την ισχύ της. Ο Jacques Delors ισχυρίστηκε κάποτε ότι «είναι δύσκολο να ερωτευτεί κανείς την κοινή αγορά». Σήμερα δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να αναπτύξουμε την αγορά αυτή και να την ερωτευτούμε παράφορα.
Στη διάρκεια της Προεδρίας μας θα ξεκινήσουμε συζητήσεις με θέμα τα νέα πολυετή δημοσιονομικά πλαίσια βάσει προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Όπως κάθε Προεδρία, η Πολωνία θα λειτουργήσει ως αμερόληπτος διαμεσολαβητής στις συζητήσεις αυτές, επιδιώκοντας συμβιβασμούς και λύσεις που ωφελούν όλους τους Ευρωπαίους εταίρους. Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι η Πολωνία δεν έχει τις δικές της απόψεις σε τέτοιες συζητήσεις. Η δημοσιονομική φιλοσοφία μας μπορεί να συνοψιστεί σε μία φράση: «Σκοπός του προϋπολογισμού είναι οι επενδύσεις στην Ευρώπη». Ο ενωσιακός προϋπολογισμός πρέπει να αποτελέσει το κύριο μέσο για την υλοποίηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».
Ποια είναι τα σχόλιά σας όσον αφορά την άλλη προτεραιότητα: Ασφαλής Ευρώπη – βελτίωση της ασφάλειας όσον αφορά την άμυνα, την ενέργεια και τα τρόφιμα;
Είναι σήμερα προφανές ότι η συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και του ΝΑΤΟ πρέπει να ενισχυθεί τόσο σε πολιτικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο. Αν συμφωνήσουν όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, θα ξεκινήσουμε πολιτική συζήτηση για το θέμα αυτό σε συνεργασία με την Ύπατο Εκπρόσωπο για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας. Η «Μάχιμη μονάδα της Βαϊμάρης», με τη συμμετοχή της Πολωνίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας, που βρίσκεται σε διαδικασία συγκρότησης, μπορεί να αποτελέσει υπόδειγμα για τις ενωσιακές «μάχιμες ομάδες», παρέχοντας στην Ένωση ένα αληθινό μέσο για την πραγματοποίηση στρατιωτικών επιχειρήσεων (π.χ. δραστηριότητες σταθεροποίησης).
Σε ό,τι αφορά την ενεργειακή πολιτική, η πολωνική Προεδρία επιθυμεί την έναρξη πολιτικής συζήτησης με θέμα την εξωτερική πλευρά της στρατηγικής μας στον τομέα αυτόν. Πιστεύουμε ότι η θέση της Ένωσης όσον αφορά τους κύριους παραγωγούς, τους καταναλωτές και τις χώρες διαμετακόμισης θα ήταν πολύ ισχυρότερη αν μιλούσαμε με μία φωνή. Πρόθεσή μας είναι να συνεργαστούμε με όλα τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ προκειμένου να προσδιορίσουμε τα μέσα που απαιτούνται για τον καθορισμό μιας τέτοιας εξωτερικής ενεργειακής πολιτικής.
Το τρίτο στοιχείο αυτού που ορίζουμε ως «Ασφαλή Ευρώπη» είναι η ασφάλεια του εφοδιασμού σε τρόφιμα. Τα γεγονότα των τελευταίων εβδομάδων, όταν στο σύνολο της Ευρώπης επικράτησε δικαιολογημένος φόβος από την πιθανή μόλυνση λαχανικών με το βακτήριο E. Coli, είναι νωπά στη μνήμη μας. Είναι σαφές ότι η Ένωση οφείλει να λάβει πρόσθετα μέτρα για να αυξήσει την επισιτιστική ασφάλεια. Ωστόσο η πρότασή μας δεν περιορίζεται εκεί. Η Ευρώπη πρέπει να μπορεί να αναπτύξει την παραγωγική της ικανότητα ώστε να συμβαδίσει με την προβλεπόμενη παγκόσμια πληθυσμιακή αύξηση. Στη διάρκεια της πολωνικής Προεδρίας, οι συζητήσεις με θέμα το μέλλον της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) θα εισέλθουν σε αποφασιστική φάση (αν και δεν θα ολοκληρωθούν). Επιθυμία μας είναι η κοινή γεωργική πολιτική να χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά τους ενωσιακούς χρηματοδοτικούς πόρους, να είναι προσανατολισμένη προς την αγορά και να λαμβάνει υπόψη της το κοινό καλό – ιδίως τη διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος από τη μεταρρυθμισμένη ΚΓΠ.
Η πολωνική Προεδρία προτίθεται να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και των νότιων χωρών διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η Ευρώπη δεν θα παραμελήσει τους ανατολικούς γείτονές της. Ποιες είναι οι προσδοκίες σας για τη σύνοδο κορυφής της Βαρσοβίας με τους Ανατολικούς Εταίρους στα τέλη Σεπτεμβρίου;
Αυτό που θα θέλαμε είναι η σύνοδος κορυφής για την Ανατολική Εταιρική Σχέση να λάβει κεντρικές πολιτικές αποφάσεις σχετικά με τις αρχές της συνεργασίας με τους ανατολικούς μας γείτονες. Η σύνοδος κορυφής, στην οποία θα παραστούν δεκάδες αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων, θα πρέπει να δώσει μια νέα πνοή στο σχέδιο αυτό. Η ανατολική εταιρική σχέση είναι ήδη επιτυχής· οι σχέσεις μας με την Ουκρανία και τη Μολδαβία το αποδεικνύουν. Η Ουκρανία αναμένεται να ολοκληρώσει σύντομα τις διαπραγματεύσεις για μια συμφωνία Σύνδεσης και ενισχυμένης οικονομικής συνεργασίας.
Αυτό όμως δεν αρκεί. Η ανατολική εταιρική σχέση πρέπει επίσης να αποτελέσει ένα εργαλείο για την πολιτική της Ένωσης έναντι της Λευκορωσίας. Οι αρχές της Λευκορωσίας απέρριψαν την προσφορά της Ευρώπης και συνεχίζουν την πολιτική της καταστολής της δημοκρατικής αντιπολίτευσης. Η Ευρώπη δεν μπορεί να ανέχεται να παραβιάζονται τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, ταυτόχρονα όμως πρέπει να κάνει ό,τι μπορεί ώστε οι πολίτες της χώρας να μην αποτελέσουν τα θύματα ενδεχόμενων αυστηρότερων κυρώσεων κατά του καθεστώτος του Λουκατσένκο. Πρέπει λοιπόν να επαναπροσδιορίσουμε την ανατολική εταιρική σχέση, ώστε να επικεντρώνεται περισσότερο στην αρχή «περισσότερα για περισσότερα» και «λιγότερα για λιγότερα». Οι γείτονές μας πρέπει να αντιληφθούν ότι εάν ακολουθήσουν το δρόμο των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων και των μεταρρυθμίσεων των αγορών, θα ανταμειφθούν. Εάν επιλέξουν την αντίθετη κατεύθυνση, θα υποστούν σοβαρές συνέπειες.
Οι Πολωνοί είναι ένα από τα φιλικότερα προς την ΕΕ έθνη. Κάποιοι ειδικοί περιμένουν από την πολωνική Προεδρία να προσδώσει κάποια αισιοδοξία στις υποθέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχουν δίκιο;
Οι Πολωνοί είναι φιλοευρωπαίοι και πιστεύουν στο ευρωπαϊκό σχέδιο. Αρκεί ν’ανοίξουν τα ματιά τους για να δουν ότι το εγχείρημα λειτουργεί. Εδώ και χρόνια οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Πολωνοί κατατάσσονται μεταξύ των θερμότερων υποστηρικτών των ευρωπαϊκών θεσμών και της στενότερης ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Όταν οι Πολωνοί ρωτήθηκαν ποιον θεωρούν καταλληλότερο παράγοντα για την υπέρβαση της σημερινής κρίσης, υπέδειξαν χωρίς δισταγμό τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Τα επιτεύγματα της χώρας μας (με 38 εκατομμύρια πληθυσμό) είναι η ζωντανή απόδειξη της επιτυχίας του ευρωπαϊκού ιδεώδους. Θα θέλαμε να μοιραστούμε την εμπειρία και τις ιδέες μας με την υπόλοιπη Ευρώπη.
Πώς θα συνεργαστεί η πολωνική Προεδρία με τις μελλοντικές Προεδρίες, της Δανίας και της Κύπρου;
Η συνεργασία μας είναι εξαιρετική. Η Πολωνία, η Δανία και η Κύπρος έχουμε επεξεργαστεί το 18μηνο πρόγραμμα εργασιών της Προεδρίας, το οποίο καλύπτει τις τρεις διαδοχικές αυτές Προεδρίες. Πρόκειται για ένα ισορροπημένο κείμενο: δεν καταγράφει μόνο τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ένωση, αλλά και τις δικές μας πρωτότυπες ιδέες, τις οποίες θα θέλαμε να κοινοποιήσουμε σε όλους τους εταίρους μας στην ΕΕ. Ελπίζουμε ότι το πρόγραμμα που από κοινού εκπονήσαμε θα αποτελέσει σταθερή βάση για τον σχεδιασμό των δραστηριοτήτων του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ιστοσελίδα της πολωνικής Προεδρίας (pl, en, fr, de)