Το Συμβούλιο αποτελεί σημαντικό κέντρο αποφάσεων για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το Συμβούλιο θεσπίζει, συνήθως μαζί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πράξεις που έχουν άμεσες συνέπειες στη ζωή των πολιτών, καθώς και σημαντικές διεθνείς επιπτώσεις.
Το Συμβούλιο είναι το όργανο της Ένωσης στο οποίο συμμετέχουν οι εκπρόσωποι των κυβερνήσεων των κρατών μελών, δηλαδή οι υπουργοί εκάστου κράτους μέλους που έχουν την αρμοδιότητα ενός συγκεκριμένου τομέα. Η σύνθεση και η συχνότητα των συνόδων του Συμβουλίου εξαρτώνται από τα προς εξέταση θέματα. Παραδείγματος χάριν, οι υπουργοί εξωτερικών συνεδριάζουν συνήθως μια φορά το μήνα στο πλαίσιο του Συμβουλίου εξωτερικών υποθέσεων. Ομοίως, οι υπουργοί οικονομίας και οικονομικών συνεδριάζουν μια φορά το μήνα στο πλαίσιο του Συμβουλίου που εξετάζει τα οικονομικά και δημοσιονομικά ζητήματα και αποκαλείται Συμβούλιο Ecofin.
Το Συμβούλιο αποτελείται από δέκα συνθέσεις, οι οποίες καλύπτουν το σύνολο των πολιτικών της Ένωσης. Το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων, αποτελούμενο εν γένει από τους υπουργούς εξωτερικών ή τους υπουργούς ευρωπαϊκών υποθέσεων, εξασφαλίζει τη συνοχή των εργασιών των διαφόρων συνθέσεων του Συμβουλίου και προετοιμάζει τις συνόδους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Τα καθήκοντα του Συμβουλίου
- εκδίδει νομοθετικές πράξεις (κανονισμούς, οδηγίες, κλπ.), συνηθέστερα σε «συναπόφαση» με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
- συμβάλλει στο συντονισμό των πολιτικών των κρατών μελών όπως, παραδείγματος χάριν, στα οικονομικά ζητήματα,
- χαράσσει την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας, βάσει στρατηγικών κατευθυντήριων γραμμών που έχει καθορίσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο,
- συνάπτει, εξ ονόματος της Ένωσης, διεθνείς συμφωνίες,
- καθορίζει, από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τον προϋπολογισμό της Ένωσης.
Το Συμβούλιο ως νομοθέτης
Το Συμβούλιο, μαζί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, είναι ο νομοθέτης της Ένωσης. Στις περισσότερες των περιπτώσεων, το Συμβούλιο μπορεί να νομοθετεί μόνο βάσει προτάσεων που του υποβάλλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το Συμβούλιο δύναται να ζητήσει από την Επιτροπή να του υποβάλει κατάλληλες προτάσεις. Από την έναρξη ισχύος της συνθήκης της Λισσαβώνας, ένα εκατομμύριο πολίτες μπορούν επίσης, με την υπογραφή τους, να ζητήσουν από την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση. Πρόκειται για το δικαίωμα πρωτοβουλίας των πολιτών.
Το Συμβούλιο συνεδριάζει δημοσίως εφόσον συσκέπτεται και ψηφίζει αναφορικά με πρόταση νομοθετικής πράξης ή κατά τη διεξαγωγή γενικής συζήτησης. Μπορείτε να παρακολουθείτε τις εργασίες αυτές σε πραγματικό χρόνο στην ιστοσελίδα του Συμβουλίου (video.consilium.europa.eu) και να διαπιστώνετε παραδείγματος χάριν με ποιο τρόπο ο υπουργός σας εκφράζει τη θέση της χώρας σας. Και η γραπτή τεκμηρίωση που έχουν στη διάθεσή τους οι υπουργοί είναι προσβάσιμη σε όλους.
Αντιθέτως, οι συζητήσεις σε μη νομοθετικούς τομείς, όπως παραδείγματος χάριν στον τομέα των εξωτερικών υποθέσεων, δεν είναι δημόσιες. Ωστόσο, μετά από τις συνόδους του Συμβουλίου ακολουθούν διάσκεψη και ανακοίνωση προς τον τύπο όπου εξηγούνται οι αποφάσεις που έχουν ληφθεί.
Ο αριθμός ψήφων κάθε κράτους μέλους ορίζεται από τις Συνθήκες. Οι Συνθήκες ορίζουν επίσης τις περιπτώσεις για τις οποίες απαιτείται η απλή πλειοψηφία, η ειδική πλειοψηφία ή η ομοφωνία.
Επιτυγχάνεται η ειδική πλειοψηφία όταν πληρούνται οι ακόλουθες δύο προϋποθέσεις:
- η πλειοψηφία των κρατών μελών δίνουν την έγκρισή τους (σε ορισμένες περιπτώσεις τουλάχιστον τα δύο τρίτα),
- επί συνόλου 345 ψήφων, συγκεντρώνονται τουλάχιστον 255 ψήφοι υπέρ της πρότασης.
Κάθε κράτος μέλος μπορεί, εξάλλου, να ζητήσει την επιβεβαίωση ότι οι ψήφοι υπέρ αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 62% του συνολικού πληθυσμού της Ένωσης. Σε περίπτωση μη τήρησης του κριτηρίου αυτού, δεν εκδίδεται η απόφαση.
| Κατανομή των ψήφων ανά κράτος |
| Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο |
29 |
| Ισπανία, Πολωνία |
27 |
| Ρουμανία |
14 |
| Κάτω Χώρες |
13 |
| Βέλγιο, Τσεχική Δημοκρατία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Πορτογαλία |
12 |
| Βουλγαρία, Αυστρία, Σουηδία |
10 |
| Δανία, Ιρλανδία, Λιθουανία, Σλοβακία, Φινλανδία |
7 |
| Κύπρος, Εσθονία, Λετονία, Λουξεμβούργο, Σλοβενία |
4 |
| Μάλτα |
3 |
| ΣΥΝΟΛΟ |
345 |
Κάνετε προσομοίωση των διαφόρων δυνατοτήτων ψηφοφορίας και δείτε το αποτέλεσμα με τη βοήθεια του ψηφομετρητή
Η Προεδρία του Συμβουλίου
Σειρά των εξαμηνιαίων προεδριών
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 1ης Ιανουαρίου 2007 για τον καθορισμό της σειράς κατά την οποία ασκείται η προεδρία του Συμβουλίου
Για περισσότερες πληροφορίες
Την προεδρία του Συμβουλίου ασκούν εκ περιτροπής τα 27 κράτη μέλη της Ένωσης επί ένα εξάμηνο. Κατά το εξάμηνο, η προεδρία κατευθύνει τις συνεδριάσεις σε όλα τα επίπεδα, προτείνει προσανατολισμούς και καταρτίζει τις συμβιβαστικές προτάσεις που είναι απαραίτητες για τη λήψη των αποφάσεων από το Συμβούλιο.
Για τη διευκόλυνση της συνέχειας των εργασιών του Συμβουλίου, οι εξαμηνιαίες προεδρίες συνεργάζονται στενά ανά τρεις. Η «τριάδα» των προεδριών καταρτίζει κοινό πρόγραμμα των δραστηριοτήτων του Συμβουλίου για διάστημα 18 μηνών.
Μόνο σε μία σύνθεση του Συμβουλίου δεν προεδρεύει η εξάμηνη προεδρία: το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, του οποίου, από την έναρξη ισχύος της συνθήκης της Λισσαβώνας, προεδρεύει ο Ύπατος εκπρόσωπος της Ένωσης για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας. Το αξίωμα αυτό έχει αναλάβει από την 1η Δεκεμβρίου 2009 η κα Catherine Ashton. Σε είκοσι περίπου ομάδες στον τομέα των εξωτερικών υποθέσεων προΐσταται πρόεδρος που έχει οριστεί από την Ύπατη εκπρόσωπο.